|
::: www.kolektory.eu ::: Centrum Odnawialnych Źródeł Energii :::
|
Energia biomasy
Biomasa jest to substancja organiczna powstająca w wyniku procesu
fotosyntezy. Przyrost biomasy roślin zależy od intensywności nasłonecznienia,
biologicznie zdrowej gleby i wody. W Polsce z 1 ha użytków rolnych zbiera się
rocznie około 10 ton biomasy, co stanowi równowartość około 5 ton węgla
kamiennego.
W roku 1984 biomasa roślinna pokrywała 13% światowej produkcji energii, w
tym Kanada pokrywała biomasą 7% potrzeb energetycznych, a USA 4% potrzeb. W roku
1990 udział biomasy w światowej produkcji energii wynosił 12%.
Ogólnie z 1 ha użytków rolnych zbiera się rocznie 10 – 20 t biomasy, czyli
równowartość 5 - 10 ton węgla. Rolnictwo i leśnictwo zbierają w Polsce biomasę
równoważną pod względem kalorycznym 150 mln ton węgla. Wartości opałowe
produktów biomasy na tle paliw konwencjonalnych wynoszą: słoma żólta 14,3 MJ/kg,
słoma szara 15,2 MJ/kg, drewno odpadowe 13 MJ/kg, etanol 25 MJ/kg, natomiast
węgiel kamienny średnio około 25 MJ/kg, a gaz ziemny 48 MJ/kg.
Szczególnie cenne energetycznie są słomy rzepakowa, bobikowa i
słonecznikowa, zupełnie nieprzydatne w rolnictwie. Wykorzystanie słomy w 16%
daje potencjał 80 PJ energii. W Danii na przykład istnieje 12 000 małych (o
mocach 110 MW) i 40 dużych kotłowni opalanych słomą. W Polsce nie ma ani jednego
takiego obiektu, pilotowe kotłownie do spalania biomasy będą budowane w
najbliższym czasie.
Jeśli zaś chodzi o całkowitą biomasę drzew, to jest ona dwukrotnie większa
niż produkcja drewna użytkowego. Można zatem stwierdzić, że najpoważniejszym
źródłem biomasy jako źródła energii odnawialnej w Polsce są słoma i odpady
drzewne.
W najbliższym dziesięcioleciu przewiduje się wykorzystanie dla celów
energetycznych, tj. przetworzenie na energię cieplną, następujących produktów
rolniczych i leśnych:
|
Produkty
rolnicze: |
|
słoma roślin zbożowych |
|
gałęzie z przecinek sadów oraz inne odpady
produkcji roślin i warzyw |
|
alkohole (surowce: ziemniak, burak cukrowy,
zboże) jako dodatki do benzyn silników gaźnikowych |
|
olej rzepakowy (surowce: rzepak uprawiany na
gruntach częściowo skażonych) jako paliwo dla silników wysokoprężnych |
|
biogaz z nawozu organicznego produkcji
zwierzęcej |
|
biogaz z osadów ściekowych, odpadów
komunalnych płynnych i stałych |
|
Produkty
leśne: |
|
drzewa i gałęzie z przecinek i cięć
sanitarnych lasów |
|
gałęzie z cięć produkcyjnych |
|
odpady z przemysłu drzewnego, trociny itp. |
|
plantacje lasów energetycznych liściastych
(grubizna do budowy domów jednorodzinnych), czuby i gałęzie pocięte na łupki
do spalania w piecach grzewczych o mocy cieplnej okolo 200 kW |
Słoma
Produkcja słomy z roślin zbożowych i innych wynosi w Polsce około 25 mln
ton.
Przeznaczając docelowo na cele energetyczne tylko 50% produkcji, to jest około
12,5 mln ton, można zaoszczędzić około 5 mln ton węgla rocznie. Wartość opałowa
słomy wynosi około 16 MJ/kg, temperatura spalania 850 – 1100OC.
Podczas spalania słomy w celu uzyskania energii cieplnej wydziela się C02.
Dzięki zjawisku fotosyntezy rośliny rolnicze mogą wchłonąć przerobią około
400 kg C02 w ciągu doby na obszarze 1 ha. Zespoły leśne, szczególnie
liściaste, szybkorosnące, wchłaniają go znacznie więcej.
Drewno
Przyrosty roczne w lasach wynoszą około 4 m3 drewna z 1 ha. Powierzchnia
lasów w Polsce oceniana jest na około 5 mln ha, daje to około 40 mln m3
calkowitej masy drewna, w tym około 20 mln m3 drewna przemysłowego
(tarcicy).
Zalesiając nieużytki i grunty 5 i 6 klasy można by podwoić w ciągu
przyszłego dwudziestolecia powierzchnię lasów, uzyskując około 40 mln m3 drewna
przemysłowego i 40 mln m3 odpadów drewna do celów energetycznych, co
odpowiada około 16 mln ton wągla kamiennego. Od kilku lat Hajnowskie Zaklady
Przemysłu Maszynowego Leśnictwa produkują piece do spalania odpadów drzewnych o
mocy cieplnej 23, 46 i 92 kW, natomiast Elbląska Fabryka Urządzeń Okrętowych
"ELFA" produkuje kotły do spalania zrąbków drewna o mocy cieplnej 44, 66, 88 i
110 kW.
Rozważa sią założenie w Polsce plantacji topoli, a na podmokłych gruntach
wikliny, z których będzie można uzyskać przyrosty biomasy około 16 mln ton
rocznie w rotacji trzyletniej.
Olej rzepakowy
Produkcja oleju rzepakowego wynosiła w Polsce w ostatnich latach około 0,4
mln ton/rok. Przewiduje się do 2030 roku przeznaczyć 1 mln ha na plantacje
rzepaku, z którego będzie można pozyskać 1,2 mln ton oleju napędowego rocznie.
Będzie to wymagało budowy 200 olejarni wraz z rafineriami, przerabiających
rocznie po 18 000 ton nasion rzepaku.
Docelowo przewiduje się pokrycie okolo 50% zapotrzebowania na olej napędowy
w rolnictwie olejem rzepakowym.
Koszt produkcji oleju napędowego z rzepaku w produkcji przemyslowej wynosi
wedlug danych USA około 40 US D/tong.
Wartość opałowa diestru (oleju napędowego z oleju rzepakowego) wynosi 37,1
MJ/kg.
Spirytus - etanol
W Polsce w 1000 gorzelni produkuje się około 250 mln litrów
spirytusu, głównie z ziemniaków. Obecnie do około 2% zużywanej w kraju benzyny
dodaje się około 5% etanolu, co powoduje zmniejszenie emisji ołowiu o około 50%.
Przewiduje się zwiększenie ilości alkoholu dodawanego do benzyny do l0% oraz
wzrost sprzedaży tej benzyny. Przewiduje się, że do 2000 roku trzeba będzie
przeznaczą 0,5 mln ha powierzchni upraw dla uzyskania 750 tys. m3 etanolu, co
stanowi odpowiednik 600 tys. m3 benzyny. Realizacja tego programu będzie
wymagała wybudowania dodatkowo około 1500 małych gorzelni i 75 dużych gorzelni
przemysłowych.
Koszt produkcji etanolu wedlug danych USA wynosi okolo 49 USD/tonę, wartść
opałowa etanolu 25 MJ/kg.
Biogaz
Surowcem do produkcji biogazu mogą być prawie wszystkie organiczne odpady
produkcji rolniczej. Szczególnie przydatne ze względu na skład są odchody
zwierzęce w postaci gnojowicy lub obornika.
|
Skład chemiczny biogazu jest następujący (w %): |
|
metan CH4 |
52 - 85 |
|
dwutlenek węgla C02 |
14 -18 |
|
siarkowodór H2S |
0,08 - 5,5 |
|
wodór H2 |
0-5 |
|
tlenek węgla CO |
0 - 2,1 |
|
azot N2 |
0,6 - 7,5 |
|
tlen 0,2 - |
0-1 |
Metan jest gazem łatwopalnym, nietrującym, bezwonnym i znacznie lżejszym od
powietrza. Spalanie następuje według następującego wzoru:
CH4 + 202 = 2H20 + C02
W czasie spalania 1 m3 metanu powstaje około 1,6 kg wody w
postaci pary; do spalenia 1 m3 metanu potrzeba około 10 m3 powietrza.
|