|
::: www.kolektory.eu ::: Centrum Odnawialnych Źródeł Energii :::
|
Polska a środowisko naturalne
Polska należy do krajów o znacznym zanieczyszczeniu środowiska,
niewspółmiernie dużym w stosunku do posiadanego potencjału przemysłowego.
Jest to tym bardziej zaskakujące, gdyż Polska jest jednym z krajów, które
najwcześniej podjęły i rozwinęły akcje ochrony przyrody. Sejm Krajowy we
Lwowie w 1868 wydal akt prawny, pierwszy tego typu na świecie, obejmujący
ochrona tatrzańskie zwierzęta - kozice i świstaki. W okresie międzywojennym
zapoczątkowano restytucyjną hodowlę żubrów i koników typu tarpana leśnego, a
także tworzenie pomników i rezerwatów przyrody oraz parków narodowych. Już w
tym okresie wysunięto kwestie ochrony wód przed zanieczyszczeniem,
zapobiegania niekorzystnym następstwom gospodarki człowieka w przyrodzie i
ochrony krajobrazu.
W ustawie o ochronie przyrody z 1949 uwzględniono pojecie ochrony zasobów
przyrody, na mocy tej ustawy wprowadzono ochronę gatunkowa roślin i ochronę
gatunkowa zwierząt. Niestety, mimo dobrego startu, wiele czynników
gospodarczych, społecznych i politycznych powodowało, że do końca lat 80 -
tych dwudziestego wieku stan środowiska przyrodniczego w Polsce
systematycznie pogarszał się. Aby temu stanu rzeczy przeciwdziałać objęto
ochroną ponad 20 896 pomników przyrody, do końca 1993 utworzono 1037
rezerwatów przyrody o łącznej powierzchni ok. 111 tysięcy ha i 22 Parków
Narodowych o powierzchni ok. 301 tysięcy ha (1997r.). Od 1974 przystąpiono
do tworzenia parków krajobrazowych. W Polsce istnieje 68 Parków
Krajobrazowych o powierzchni ok. 121, 5 tysięcy ha.
Przemysł
Następnym krokiem było zmniejszenie szkodliwości gospodarki na środowisko
naturalne. Dopiero od 1989 roku zaczęto wymagać od zakładów przemysłowych
respektowania norm ochrony środowiska. Wymusiło to na właścicielach
inwestycje w nowsze technologie produkcyjne, a co za tym idzie, mniej
szkodliwe dla środowiska. Niestety, duża część największych "producentów"
nie podporządkowała się tym zaleceniom. Powód był prozaiczny, bardziej
opłacało się płacić wysokie kary niż kupować nowe urządzenia. Zakłady
przemysłowe zostały zmuszone do instalowania urządzeń oczyszczających oraz
do poszukiwań technologii ograniczających w możliwie wysokim stopniu
zanieczyszczenie środowiska. Rozwinięto prace nad nowymi metodami w
gospodarce rolnej, eliminującymi szkodliwe skutki nadmiernej chemizacji.
Energetyka
Największymi trucicielami środowiska naturalnego w Polsce jest energetyka
oparta na spalaniu węgla kamiennego i brunatnego. Wypełniając zobowiązania
międzynarodowe zmniejszenia o 50% emisji dwutlenku siarki, od początku lat
90 XX w rozpoczęto budowę instalacji odsiarczania spalin w najnowszych
elektrowniach oraz wymianę kotłów na fluidalne w najstarszych obiektach.
Sortowanie odpadków
W Polsce co roku powstaje ok. 130 mln ton odpadów. Chociaż przeciętny Polak
wytwarza rocznie mniej odpadków niż mieszkaniec Europy Zachodniej i prawie
trzy razy mniej niż przeciętny mieszkaniec USA, to nie ma się z czego
cieszyć. Eksperci przewidują, że za dziesięć lat będziemy produkować tyle
odpadów, ile reszta Europy, czyli jeden kilogram śmieci dziennie na
mieszkańca. Ale podczas gdy na Zachodzie odzyskuje się do 90 procent śmieci,
u nas wciąż jeszcze 99 proc. trafia na wysypiska.
To straszne marnotrawstwo, ponieważ przeciętnie 40 proc. wyrzucanych przez
nas rzeczy to surowce wtórne. Nie dość, że pozwalają na tańsze wytworzenie
nowych produktów, to w dodatku oszczędzają surowce pierwotne. Jeśli
wytworzenie papieru z tony makulatury pozwala uchronić przed ścięciem aż 17
drzew, a według statystyk każdy z nas wytwarza rocznie 150 ton makulatury -
to łatwo policzyć, że każdego roku los 1550 drzew zależy tylko i wyłącznie
od nas
Refleksje
Mimo znacznego zniszczenia i zanieczyszczenia środowiska zasoby przyrodnicze
w Polsce są nadal ogromne, a w wielu przypadkach unikatowe na skalę
europejską lub światową. Ok. 26% powierzchni naszego kraju objęto różnymi
formami ochrony przyrody. Nieprzestrzeganie przepisów prawa ochrony
środowiska oraz transgraniczne i regionalne zanieczyszczenia powietrza
powodują spadek skuteczności ochrony przyrody w formie rezerwatowej (
przykładem mogą być zniszczenia w parkach narodowych : Karkonoskim,
Ojcowskim lub Babiogórskim ). Źródłem poważnych zagrożeń dla wielu parków
narodowych jest wadliwa gospodarka wodna na terenach do nich przyległych,
oddziaływanie nawozów i środków ochrony roślin spływających z przyległych
pól oraz masowa turystyka. Poprawa stanu środowiska wiąże się z realizacją
idei ekorozwoju czyli trwałego i zrównoważonego rozwoju społecznego
harmonijnie łączącego gospodarkę, przyrodę i społeczeństwo, opartego na
poszanowaniu praw i dóbr przyrody, także na rzecz przyszłych pokoleń.
|